دستان سیستان
مهدی بزی الری
 
 


فارس از آیین نوروزی در سیستان گزارش می‌دهد
آغاز بهار با وزش باد پرستو و رقص شمشیر مردان زابلی

خبرگزاری فارس: شادی و رقص شمشیر مردان زابلی همزمان با وزش نخستین باد بهاری پلپلاسی(پرستو)، نوید سال نو در سیستان را می‌دهد.

خبرگزاری فارس: آغاز بهار با وزش باد پرستو و رقص شمشیر مردان زابلی

به گزارش خبرگزاری فارس از زاهدان، نوروز گستره عظیمی دارد و در هر منطقه‌ای سال نو با یک پیش ‌درآمد طبیعی آغاز می‌شود، یعنی طبیعت به گونه‌ای به انسان‌ها آمدن سال نو را بشارت می‌دهد این پیش درآمدها گاهی همراه با وزش باد ملایمی است که آمدن بهار را مژده می‌دهد و گاهی حضور بلبل یا مرغان زیبایی است و در گوشه‌ای دیگر نیز گرم شدن زمین، ذوب شدن برف‌ها و آغاز شکوفه درخت‌ها، اما در سیستان حضور پرستوها و وزش دو باد همراه با رقص شمشیر آمدن نوروز را بشارت می‌دهند.

 

 

مسلم این است که تمامی این پهنه عظیم دارای پیوندهای مشترک فرهنگی است که در طی سالیان دراز و با وجود فشارهای سیاسی و اجتماعی، ماندگاری این سنت عظیم فرهنگی را به خوبی حفظ و همبستگی قومی را نیز محکم‌تر کرده است.

 

آیین‌های نوروزی در سیستان

آیین‌های نوروزی سیستان برگرفته از آیین زرتشت است که از میان آنها می‌توان به روشن کردن آتش در چهارشنبه سوری اشاره کرد که امروز با آتش زدن پارچه‌های روغن مالی شده جایگزین شده است.

نوید بهار با وزش باد پلپلاسی (پرستو) و باد پنجکه در سیستان

 

 

حضور پرستوها پس از سرمای زمستان در اوایل اسفند ماه نشانگر اعتدال هوا در سیستان است، پرستوها در اوایل زمستان سیستان را ترک و به نقاط گرمسیر کوچ می‌کنند و در اسفند هر سال به سیستان بازمی‌گردند اما باد پنجکه در فاصله 24 تا 28 اسفندماه می‌وزد و اصولاً یک روز بیشتر طول نمی‌کشد.

منبع: خبرگزاری فارس



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : چهارشنبه 23 اسفند 1391 :: 08:35 :: توسط : dastansistan

نام علمي               نام بومي                                  تلفظ

_____       ______                ____

کله سبز               سوزگردن                         souzgardan

نوک پهن              کمچه                                    kamcheh

خوتکا                 روويک                                     rouvic

باکلان                 نرو                                          narou

آنقوت                 چرو                                       charou

تنجه                   کله مرغ                            kalamargh

فيلوش                 سيخ دم                                  sikhdem

بحري                 شنک                                       shenak                   

شاهين                باشه                                         basha

کلاغ                  گراغ                                      garagh

دم جنبانک            تيسک                                          tisk

جنبان                 چرتک                                   chortak

اردک سرحنائي      بلغي                                       balghi               

گيلار                  چورکش                               chorcash

اردک مرمري        مو                                               mou

گيلانشاه             خرچوشک                         kharchoushk

آب چليک            چوشک                                     choushk

گيلانشاه بال سفيد  چوشک الفه دم            choushkalghadem

چوپا                 سيرپووک                           sirpovak  

خروس کولي سفيد  تغلک                                     taghalak

خروس کولي        سيه بالک                                seabalak

اکراس              بزک                                           bazak

بوتيمار             باغک                                        baghak

کشيم گردن سياه   سرمکه                                  sormakah

کشيم کوچک        نيملک                                       nimalak

کشيم بزرگ        الياسک                                     elyasak

سنقورگندم زار    شنک                                          shenak

کوکر               چغور                                       choghor

ليکو                سوسو                                         sousou

چکاوک کاکلي     کملک                                        kemalak

چکاوک هدهدي   چوپون مسخره              choponemaskhara

هدهد              شونه سر                                  shonasar

چکاوک آسماني   چريک                                            chrik

هوبره            طوقدري                                    toghdari

عروس غاز      بط                                                  baat

فلامينگو         عرب                                                arab

چنگرنوک سرخ  مدمک                                         mademak

کاکائي سرسياه کفترک                                      kaftarak

کاکائي درياي خزر زبو                                           zabou

کاکائي بزرگ   لکي                                                  laki

کفچه نوک      چاشک                                            chashk

پرستودريائي  جيغک                                             jighak

ميوه خور      خرماخورک                           khormakhorak

سسک پرصدا  ني بورک                                       niborak

شبگرد         لگوبورک                                    lagoborak

اردک تاجدار  خوسر                                             khosar

اردک دم دراز  لشکري                                      lashkari

سياه خروس   خروسک                                      khorosak

ماهي خورکوچک  جينگ جينگک                          jingjingak

دال             لاشه خور                                  lashekhor

کرکس         باشه دم سفه                          bashedemsefe

سار           سارک                                                sarak

سبزقبا        سور                                                     sor        

چنگر          چور                                                   chor

حواصيل      لگو                                                    lago

پليکان         کمو                                                   komo

دراج          پور                                                    pour

گنجشک       چغک                                              choghok

پرستو        پلپلاسي                                      palpalasi

بلدرچين      کرک                                                karrak

درنا          کلنگ                                                keleng

طاووسک     بستوني                                        bostouni

بوف          بوم                                                     boum


ارسال شده در تاریخ : سه‌شنبه 22 اسفند 1391 :: 08:37 :: توسط : dastansistan

ونمکه توقسم ( به نمکت قسم ) 

.........................................................

ازدسيو او نمه چکه (ازدستش آب فرو نمي چکد.)

به افراد سياه کاسه و خسيس مي گويند.

...............................................................

روروبه ديده (روي روباه ديده )

نسبت به کسي گويند که اوضاع بروفق مراد او باشد.

 ......................................................................

سرخوش تو بشکنه ( سرمادرزنت بشکند.)

به مزاح به کسي گويند که سرزده به خانه اي درآيد که اعضاي آن خانواده اندکي جلوتر از

آمدنش طعام ياخوردني ديگري راکه ديگر ازآن درخانه موجودنباشد ،خورده باشند.

 .................................................................................................................

کسه که نرفته ودشت نمه تره بنده سرمشک (کسي که به دشت نرفته نمي تواند سرمشک راببندد.)

کنايه از آدم بي تجربه است.

 ..........................................................................................................

د گدونه تو خاکستر نگيره (ديگدان تو خاکستر نگيرد.)

کنايه ازاين دارد که همواره محتاج و بي چيز باشي.

 .............................................................................................

ميگي ولکه کو کنده (گوئي انگار کوه کنده است )

نسبت به کسي مي گويند که باانجام دادن کارکوچک ونه چندان مهمي به خودش مغرور ميشود.

 ................................................................................................................

کنجه ره بل وخونه ،ته قدر شوره بدونه (دختررادرخانه بگذار تاقدرشوهررابداند.

کنايه ازاين است که دختر هرچه بيشتر درخانه بماند بيشتر به ارزش شوهر پي مي برد.

 ........................................................................................................................



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : سه‌شنبه 22 اسفند 1391 :: 08:28 :: توسط : dastansistan

توچان

 توچان ، عروسک نوزاد

مقدمه :

در ایران در مناطق مختلف عروسک های نوزاد توسط زنان ساخته و در هر منطقه و استان با اسامی خاص نام گذاری می شوند. به عنوان نمونه عروسک توچان در منطقه سیستان و بلوچستان به شکل نوزادی قنداق پیچ شده درست می شود که نمونه باز سازی شده آن در موزه فرهنگ کودک ایران موجود است.

تاریخچه عروسک نوزاد :

یکی از قدیمی ترین عروسک های نوزاد موجود در جهان که تصویر و مطلبی در باره آن وجود دارد، مربوط به سال ۱۸۷۱است که  ظاهر بسیار ترسناکی دارد. عروسک به حالت چهار دست و پا در روی زمین در حال راه رفتن است که در آن زمان خزیدن نامیده می شد.

خزیدن در آن زمان عملی مربوط به دیوانگان و حیوانات محسوب می گشت و برای انسان ها عملی غیر عادی به شمار می رفت.

 اما در اواخر دهه 1800 این عمل در مورد کودکان به امری طبیعی بدل شد. البته تا اواسط قرن 19، عروسک های اروپایی عمدتا تنها ظاهر بزرگسالان را داشتند.

عروسک هایی با ظاهر کودکان بعدها از سال 1850 به بعد ظاهر شدند اما تا اواخر قرن ، تمام بازار را در دست گرفتند.

در دوران تولید انبوه صنعتی عروسک های جدید با قابلیت های چشمک زدن و حرکت دادن دست و پا، جای عروسک های قدیمی را گرفتند. عروسک سازان آمریکایی نیز با بالا بردن قابلیت های مکانیزه عروسک ها، سعی درهمگام شدن با این انقلاب داشتند. عروسک کوچکی به آن اشاره شد، با سری از جنس موم ، حرکت چهار دست و پا و مکانیسم داخلی شبیه به ساعت نیز تلاشی در همین جهت بود.

عروسک در سال 1871 توسط رابرت جی کلی  ساخته شده و خود او این عروسک وحشتناک را به عنوان اسباب بازی سرگرم کننده با قیمت بسیار کم، توصیف کرده بود. با وجود این تعریف، عروسک طرفداران زیادی بین دخترهای کوچک نداشت. ظاهر ترسناک و وزن زیادی داشت و بیشتر به در نمایشگاه می خورد تا بغل کردن وبازی.

بعد ها کارخانه های مختلف عروسک های نوزاد زیباتری را تولید کردند که خیلی شبیه به حالت واقعی انسان داشت و از جایگاه بهتری در میان کودکان برخوردار گشت.

 

تاریخچه عروسک نوزاد در ایران :

در ایران نیز در مناطق مختلف عروسک های نوزاد توسط زنان ساخته و در هر منطقه و استان با اسامی خاص نام گذاری می شوند. به عنوان نمونه عروسک توچان در منطقه سیستان و بلوچستان به شکل نوزادی قنداق پیچ شده درست می شود که نمونه باز سازی شده آن در موزه فرهنگ کودک ایران موجود است.

  

عروسک سیستان

توچان ، عروسک نوزاد سیستان

 

 

 منبع : نقل از سایت سرای فرهنگ و هنر سیستان

 گلستانه، مزار. سور و سوگ در سیستان. مشهد: عروج اندیشه، 1388. ص 41- 42.

عظیم پور، پوپک. ف‍ره‍ن‍گ‌ ع‍روس‍ک‌ه‍ا و ن‍م‍ای‍ش‌ه‍ای‌ ع‍روس‍ک‍ی‌ آی‍ی‍ن‍ی‌ و س‍ن‍ت‍ی‌ ای‍ران‌. ت‍ه‍ران‌: ن‍م‍ای‍ش‌،۱۳۸۹ . ص 495.



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : دوشنبه 21 اسفند 1391 :: 08:22 :: توسط : dastansistan

زیراندازهای سیستانی را باید به سه نوع تقسیم كرد (از لحاظ مبنای تاریخی):
الف: نوع تاریخی یا كهن، كه تا آغاز قرن چهاردهم.
هجری (بیستم میلادی) بافته شده است.
ب: نوع میانه، كه از حدود اواخر قرن سیزدهم هجری (نوزدهم میلادی) بافته شده و هنوز هم بافته می‌شود.
ج: نوع نو، كه هم اكنون بافته می‌شود.

رنگ‌های قالی سیستان:
سكاها به رنگ سرمه‌ای و فیروزه‌ای علاقه شدیدی داشتند. در سیستان امروز هم قالی‌هایی بافته می‌شود كه نقشه آن اصیل و ویژه همین منطقه است و زمینه آنها سرمه‌ای است. در قالی پازیریك دومین رنگ غالب بعد از آبی، فیروزه‌ای است.
روی نمونه‌های چند قالی قدیم سیستانی كه باقی مانده رنگ زرد نسبتاً ایجی است كه یادآور شكوه گندمزاران وسیع و پربار سیستان كهن است كه امروزه هم بخشی از آن باقی است.
سومین رنگ رایج در قالی پازیریك زرد است. دیگر رنگ مورد علاقه سكاها سرخ است و در قالی سیستانی مثل قالی‌های بسیاری از نواحی دیگر ایران، رایج است.
نقشه‌های قالی سیستان:
قالی اصیل و كهن سیستان دارای نقشه مشخصی نیست و این البته در قالی ایرانی ظاهراً چیز بعیدی است. قالی ایرانی اگرچه نقشه‌های معینی دارد بسیار متنوع است. نقش‌هایی است كه صرفاً در متن دیده می‌شود و آنها را هرگز نمی‌توان در حاشیه دید مثل لچك، ترنج و … قالی كهن سیستان برخلاف این است. متن این قالی با همان نقوشی پرشده است كه عیناً در حاشیه است.
در فرش پازیریك تفاوتی بین نقشهای متن و حاشیه نیست. گلهای درون متن همه تكرار یك نقش هستند كه ممكن است عیناً در حاشیه نیز قرار گیرد. نقشهای حاشیه نیز تكراری هستند و قرار گرفتنشان در متن چندان بعید نیست و اینجاست كه می‌توان گفت تنها یادگار اصیل فرش پازیریك را می‌توان در بافته‌های قدیم سیستان یافت.

قالی سیستانی كهن دارای مشخصه‌های عمومی زیر است:
۱) تار و پود: صرفاً پشم، تار، پشم سفید و كمتر قهوه‌ای و شتری، پودپشم رنگ شده گاه خودرنگ (قهوه‌ای، شتری، خاكستری و حنایی).
۲) گره: سكایی (تركی یا متقارن)
۳) نوع رنگ: گیاهی و تقریباً پیرو الگوی عمومی رنگهای گیاهی ایران.
۴) نقشه كه بر دو دسته است:
دسته اول: نقشه‌های سنتی شامل: خشتی، دو خشته، سه خشته، خشته‌خشته (ترنج ترنج).
كجاوه‌ای، گلدانی، درختی.
دسته دوم: نقشه‌هایی كه رواج آنها در دوره‌ای میانه نشان از سابقه آنها دارد مانند جنگلی، گل قندانی، چپات اشتر، مددخانی، قاب‌قابی.
سیستانیان به گلیمك پهن علاقه زیادی دارند. گلیمك به بخش بی‌پرز قالی (اغلب در دو سر قالی) كه معمولاً گلیم باف (در سیستان) و یا ساده باف نامیده می‌شود، اطلاق می‌گردد.
سیستانیان فراوان گلیم می‌بافتند. البته از آنجا كه در قرن ما گلیم خواستار چندانی نداشته و از ارزش افتاده است، امروزه در سیستان منسوخ شده است.
گلیمك پهن باعث نگهداری و استحكام بیشتر قالی هم می‌شد و این نشانه از تجربه طولانی سیستانیان در تولید قالی دارد. دیگر پدیده‌ی قابل توجه در قالی كهن سیستان، تار (چله)های عاجی است. این نیز خود نشانه‌ی یك تجربه‌ی طولانی است كه قومی برای تارفرش خود از یك رنگ مشخص كهع در عین حال زیباترین و فراوان‌ترین انواع پشم بومی است، استفاده كند.
این كار علاوه بر این كه به قالی سیستان مشخصه‌ای زیبا می‌بخشید، باعث صرفه‌جویی هم بود زیرا دیگر احتیاجی به رنگ گردن پشم نبود و در عین حال نقش یك شناسنامه را داشت. دیگر ویژگی، تمایل یكنواخت گره‌های قالی سیستان به چپ است.

منبع: سایت سرزمین دریا و کویر



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : یکشنبه 20 اسفند 1391 :: 10:00 :: توسط : dastansistan

به گزارش پایگاه خبری اوشیدا:شروع قالی بافی در سیستان به دو هزار سال پیش بر می گردد که اقوام سکایی در دشت زرخیز سیستان ساکن شده و به کشاورزی پرداختند وبافندگی خود را همچنان حفظ نمودند کشف قالی پازریک نشان می دهد که این قالی توسط اقوام سکایی بافته شده است طرح های قالی سیستان شبیه به نقش های ترکمن است ونقش های اصیلی چون بلوچی ،مدد خانی ، فتح الهی وغیره که اکثر نقاط ایران شناخته شده ومشتری های قدیمی دارد می باشد
طرحهای مذکور بدون داشتن طرح ونقاشی به صورت ذهنی از نسلی به نسل دیگر منتقل شده اند.

قالی بافی سیستان هنری با قدمت دوهزار سال


منبع: سایت اوشیدا


ارسال شده در تاریخ : یکشنبه 20 اسفند 1391 :: 09:53 :: توسط : dastansistan

"مزار گلستانه" فعال عرصه فرهنگ عامه سيستان
سرزمين اساطيري سيستان، هست شده از ديار رازهاي سر به مهر هويت ملي ايرانيان و پهلوانان شاهنامه فردوسي همواره بزرگان و نخبگان مختلفي را در عرصه هاي گوناگون به خود ديده است.
اسناد تاريخي و شواهد باستاني همچون شهرسوخته و بناهاي زال و سام گوياي اوج فرهنگ و تمدن کهن آريايي اين سرزمين است.
"مزار گلستانه" به عنوان يکي از چهره هاي نخبه فرهنگي سيستان خالق کتاب "فرهنگ عامه سيستان" است که به صورت مجموعه اي از يادمان هاي مادي و معنوي، تاريخ سکستان ( سيستان) را از دورترين دوران در خود دارد.
فرهنگ گلستانه از اعياد و جشن ها، سوگواري ها، هنرهاي سنتي، سوزن دوزي، سکه و آيينه دوزي زنان و زرگري مردان، از افسانه بي بي دوست و ديگر افسانه هاي کهن اين ديار سخن مي گويد.
مزار گلستانه درسال 1326 در يکي از روستاهاي اطراف زابل به دنيا آمد و تحصيلات ابتدايي و متوسطه خود را در اين شهرستان با معدل عالي در رشته ادبي سابق به پايان رساند.
گلستانه در تشريح زندگي خود اينچنين روايت مي کند: از سال 1346 تا 1348 بعنوان سپاهي دانش در روستاهاي اطراف همدان به تدريس مشغول شدم و جزو نخستين افرادي بودم که به عنوان سپاهي دانش نمونه براي استخدام در آموزش و پرورش به تهران اعزام شدم.
او ادامه داد: با وجود آزادي اختيار براي تدريس در هر نقطه کشور، سيستان را براي ادامه زندگي به عنوان معلمي انتخاب کردم و در بخش ميانکنگي شهرستان زابل مشغول به کار شدم.
وي بيان کرد: مدتي بعد در سال 1351 در رشته تاريخ و ايران شناسي دانشگاه تهران پذيرفته شدم و پس از اتمام تحصيلات در سال 1355 دوباره به سيستان برگشتم.
او اضافه کرد: با وجود اخذ بورسيه تحصيلي براي خارج از کشور، تدريس در مدارس سيستان و بودن در کنار بچه هاي اين سامان بر ادامه دادن تحصيلاتم در کشوري بيگانه يا تحصيل در دانشگاه اصفهان را مقدم دانستم.
گلستانه اظهار داشت: در سال 1357 در رشته دکتراي مردم نگاري دانشگاه بابلسر قبول شدم اما بدليل فرار اساتيد آمريکايي از اين دانشگاه و جو خفقان آن زمان، از ادامه تحصيل بازماندم و تدريس به بچه هاي سيستان را از سر گرفتم.
وي گفت: طي سال هاي پس از انقلاب با تحقيق و بررسي در فرهنگ عامه مردم سيستان و کنکاش در رسوم و آداب مردم اين ديار با عضويت در بنياد ايران شناسي، نگارش "فرهنگ عامه سيستان" را از چند سال پيش آغاز کردم.
او افزود: اين فرهنگ چهار جلدي در عناوين "امثال و حکم سيستان"، "ادبيات و شعر سيستان"، "همسرگزيني در سيستان امروز با گذري بر شاهنامه" و "سور و سوگ در سيستان" به چاپ رسيد که برخي از آنها به چاپ سوم و چهارم هم دست يافته است.
گلستانه هدف از نگارش "فرهنگ عامه سيستان" را گردآوري خرده فرهنگ ها، باورها و اعتقادات مردمان اين سامان که در حال فراموشي بود عنوان کرد.
او گفت: از آنجا که جوانان امروز تحت تاثير فرهنگ بيگانه قرار گرفته اند نگارش فرهنگ عامه سيستان را ضروري دانستم و براي گردآوري مطالب آن بسيار کوشيدم.
وي اظهار داشت: نخستين کتاب من "مجموعه سيستان در گذرگاه تاريخ" بود که در سال 1354 در اصفهان به چاپ رسيد و بعد از سال ها دوباره بازنويسي شده و آماده چاپ دوم است.
او کتاب هاي "مهمان نوروزي"، "ياد فردوسي"، "گذري برشاهنامه"و بيش از 50 مقاله و رساله را از ديگر دستاوردهاي فرهنگي خود طي سالهاي گذشته برشمرد.
گلستانه بيان کرد: کتاب "بازنگري تاريخ" نيز تا پايان امسال به چاپ خواهد رسيد.
مقالات و رساله هاي اين نويسنده بارها در جشنواره ها و همايش ها مقام هاي استاني و کشوري کسب کرده و دلنوشته هاي کوتاه وي همواره زينت بخش مطبوعات سراسري و محلي از جمله "گل گز" و "شهر و شورا" بوده است.
گلستانه اهالي فرهنگ و هنر را از جمله نخبگان فراموش شده کشور مي داند و مي گويد: متاسفانه اوليا و متوليان فرهنگ هيچ حمايتي از اين گروه براي ارتقاي اين بخش نمي کنند.
اين نويسنده نخبه سيستاني به نقل از دانشمندان مي گويد: آينده هر مملکتي به فرهنگ، آموزش و پرورش و پايگاه فرهنگي اش بستگي دارد و غفلت از آنها، فروپاشي تدريجي کشور را رقم مي زند.
منبع: ایرنا
وبلاگ نیم نگاه  ( میترا عبداللهی )

ارسال شده در تاریخ : شنبه 19 اسفند 1391 :: 08:19 :: توسط : dastansistan

بخش خبر ورزشی شبکه سوم سیما در گزارشی از تلفیق رقص دو چوب سیستانی و ورزش کونگ فو خبر داد و اعلام کرد سبک جدیدی در این ورزش به نام رزم دو چوب سیستانی به ثبت رسیده است که علیرغم نوپا بودن، توانسته به سرعت در جهان گسترش پیدا کند.
در این گزارش به پیشینه کوتاهی از این رقص پرداخته شد و همچنین صحنه هایی از مسابقات جهانی این سبک جدید که در شیراز برگزار شده بود به نمایش در آمد.
از نکات جالب توجه اینکه نوای شورانگیز و حماسی ساز و دهل سیستانی، ورزشکاران را در هنگام مسابقه و تمرین همراهی می کرد.


ارسال شده در تاریخ : سه‌شنبه 15 اسفند 1391 :: 10:01 :: توسط : dastansistan

قضاوت و حل و فصل ِ منازعات بین مردم از زمانی که بشر پا به عرصه ی این زمین خاکی گذاشته ، به عنوان لازمه زندگی بشر به وجود آمده است. و این نیاز زمانی پررنگ تر و مهم تر شد که زندگی بشر جنبه ی اجتماعی تری به خود گرفت و به تدریج با بالیدن بشر و رشد آن ، قضاوت و حل و فصل منازعات به دلیل پیچیدگی مشکلات انسان ها ، پیشرفته تر شد.

در گذشته ساختارهای نظامند برای قضاوت به شکل امروز وجود نداشته و مردم به صورت کدخدامنشی مشکلات خودشون رو حل می کردند .

قضاوت هم با توجه به فرهنگ و بوم هر منطقه متفاوت است و بسته به آدب و هنجارهای هر اجتماع شکل می گیرد بهتر است بگوییم هر قوم و ملتی به شیوه هایی که مورد پذیرش خودشان است اقدام به حل منازعات می کنند.

مردم سیستان هم از دیرباز با توجه با ساختار اجتماعی کهنی که داشتند از ساختارهای نظامند ِ نانوشته ی اجتماعی برای حل و فصل منازعات خود استفاده می کردند که هنوز هم با وجود ساختار های نظامندی مثل دادگستری ، حل و فصل دعاوی به شیوه های گذشته در آن مرسوم است.

نمونه هایی از آن را آقای مزارگلستانه در کتاب خودشون ذکر کردند.



1 - شال ( shal ) :   

«سَر شال 1 ما اُومدَه»

«سَر شال ما نَیُومدَه»

ایالت سیستان در حدود 30 هجری به وسیله سپاه اسلام فتح گردید ،اما سیستان به سادگی اسلام را نپذیرفت،زیرا یک کانون جامع زردشتی بود ومعبد کرکویه وامروز خرابه آن در میانکنگی یادگار افتخارات آن دوران است.

بعد از چند روز جنگ برای اسلام پیغام فرستادند که ما نه اینکه نتوانیم با شما بجنگیم،ما قادریم با شما بجنگیم اما در کتابهایمان(منظور کتب زردشتی است)خوانده ایم که شما سپاه خدائید وما با سپاه خدا نمی جنگیم وحاضر به صلح هستیم .

به شهادت تاریخ،فرشی بر روی گشتگان دو طرف پهن شد و روی آن نشستند تا صلح کنند وصلح برقرار گردید،که امیر هر سال هزار هزار درم بدهد امیرالمؤمنین را و از این تاریخ خونبندی ها ، شکست و بست ها و حل و فصل آن را در سیستان «شال» می گفتند: «شال خونبندی ،شال عزا، شال شادی، شال مردم داری و...» و در تاریخ سیستان آمده است:«بر روی جسد کشتگان جامه ای پهن کردند» 2

(شال درباورهای مردم نوعی قداست وپاکيزگی پيدا کرده به گونه اي که " شال " زير انداز ويژه حل اختلافات اجتماعی درسيستان است وبه نوعی حريم امن و به سنت سيستان " ميار " و " پناهگاه " نيز هست.

جايگاه شال به اندازه ايست که اگرقاتل انسانی به ان پناه آورد تازمان حضور درروی شال مورد حمايت صاحب شال قرارمی گيرد.
)

 

منبع :  کتاب فرهنگ عامه جلد دوم  / مزارگلستانه



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : سه‌شنبه 15 اسفند 1391 :: 08:36 :: توسط : dastansistan

سام بیشتر بخاطر آن نگران بود که اگر بزرگان و سرداران زابلی هنگامیکه زال را با سپیدموی مشاهده کنند و از او دلیلش را به پرسند چه جوابی به بزرگان دارد بدهد، بر همین اساس تصمیم گرفت تا کودک را که اهریمن نژاد نامیده بود از خود دور کند تا مورد شماتت قرار نگیرد. اقدام سام بدین صورت نقل شده:

چو آیند و پرسند گردنکشان   چه گویم ازین بچّهٔ بدنشان
چه گویم که این بچّهٔ دیو چیست   پلنگست و دو رنگست و گرنه پریست
ازین ننگ بگذارم به ایران زمین
  نخواهم برین بوم و بر آفرین
به فرمود پس تاش برداشتند   از آن بوم و بر دور بگذاشتند
بجایی که سیمرغ را خانه بود   بدان خانه این خُرد بیگانه بود
نهادند بر کوه و گشتند باز   برآمد برین روزگاری دراز

زال و سیمرغ

به روایت شاهنامه فردوسی سیمرغ دوبار به یاری زال و رستم می‌آید. نخست وقتی که رودابه به دلیل بزرگی جثه نوزاد نمی‌توانست فارق شود، در این هنگام سیمرغ نزد زال آمده به او می‌آموزد که چگونه نوزاد را از پهلوی مادر بزایانند . بار دوم در داستان نبرد رستم و اسفندیار به یاری رستم آمده و ترفند نابود کردن اسفندیار را به رستم می‌آموزد.

زال بر وزن سال، پیر و فرتوت و سفید موی باشد و چون او «سفید موی» به دنیا آمد او را به این نام خوانند. ریشهٔ این نام در اوستا zar (پیر شدن) در هندی باستان Jāra-Jar (پیر شدن)، بلوچی lāz (زن:زوجه) است. کلمهٔ «زر» در فارسی لغتی است هموزن «زال»، که «ر» به «ل» بدل شده. زال یعنی مانند پیران سپید موی بودن

زال را «دستان» و «دستان زند» و «زر» نیز خوانند، او را «زال زر» نیز گفته‌اند. به واسطه سپیدی موی، به سیم نیز تشبیه شده.... و گاهی بر سیم به طریق مجاز زر اطلاق کنند

 

بازگشت زال

سام پس از مراجعت پسرش زال، به جبران اشتباهات گذشته پرداخت. و منوچهر نیز ملاحظات لازم را در حق پسرک جوان مبذول داشت. وقتی سام در جنگ مازندران از دنیا رفت، فرمانروایی سام به درخواست بزرگان به زال سپرده شد.

 



 ادامه مطلب...

ارسال شده در تاریخ : دوشنبه 14 اسفند 1391 :: 13:23 :: توسط : dastansistan
درباره وبلاگ
به نام ایزد دانا و توانا باسلام و درود فراوان این وبلاگ در نظر دارد سیستان باستانی را با تاریخی سراسر افتخار و حماسه در حد توان حداقل به فرزندان این سرزمین بیشتر معرفی کند تا همان گونه که این سرزمین به فرزندان برومندش مباهات میکند مردمش نیز به سرزمین مادریشان افتخار کنند. باشد که موجبات رضایت ایزد را فراهم کنیم.
موضوعات
نويسندگان
پيوندها
 
 
 
💬 نظرات کاربران
💬ثبت نام کاربران
💬ورود کاربران